Ziya Paşa Kimdir? Hayatı ve Kısa Biyografisi
Ziya Paşa, (d. 1825, İstanbul – ö. 17 Mayıs 1880, Adana) Türk yazar, şair ve devlet adamı. Asıl ismi “Abdülhamid Ziyaeddin” dir.19. yüzyılda Osmanlı Devleti’nin en önemli devlet adamlarından birisidir ve en çok eser veren Tanzimat çağı yazarlarındandır. Şinasi ve Namık Kemal ile birlikte ‘batılılaşma’ kavramını ilk defa ortaya atan Osmanlı aydınları arasında yer alır.Sultan Abdülaziz döneminde Avrupa’ya kaçarak Genç Osmanlılar arasına katılmış ve gazete çıkararak devrin hükümeti ile mücadele etmişti; yurda dönüşünde çeşitli valiliklerde bulunmuş ve son görev yeri olan Adana’da hayatını yitirimiştir.”Âyinesi iştir kişinin lafa bakılmaz / Şahsın görünür rütbe-i aklı eserinde” ve “Nush ile yola gelmeyeni etmeli tekdir / Tekdir ile uslanmayanın hakkı kötektir” gibi kimi beyitleri darb-ı mesel olmuştur.Kurtuluş Savaşı’nın ünlü komutanlarından Reşat Bey (Çiğiltepe)’nin babasıdır.Tanzimat çağı yazarları arasında Namık Kemal ve Abdülhak Hamit Tarhan’dan sonra en çok eser verenlerden birisi Ziya Paşa’dır.[1] Daha çok şiir tarzında eser verdi.Eserlerinde baskıcı yönetime karşı özgürlükleri ve meşrutiyeti savundu. sozkimin.com Batılılaşma yanlısı, yenilikçi Tanzimat Edebiyatı’nın öncüleri arasında yer aldı. Namık Kemal ve Şinasi ile birlikte yeni Türk edebiyatının temellerini attı. Türk edebiyatının kendi geleneğine sahip çıkmasını istedi, şiir ve yazı dilinin halkın dili olması gerektiğini savundu.Şiirlerinde divan şiir biçimlerini kullandı ama içerikte hak, adalet, uygarlık, hürriyet gibi temaları işledi. “Terci-i Bend” ve “Terkîb-i Bend” isimli iki şiirinde ise insanın yargısı ve gerçeği kavramanın olanaksızlığı, Tanrı’nın mutlak egemenliği gibi metafizik konular üzerinde durdu. Bu iki ünlü manzume, başlıbaşına bir eser olarak pek çok defa basıldı.1874-1875’te Arap, Fars ve Türk şairlerin şiirlerini “Harabat” adlı 3 ciltlik ansiklopedide topladı. Antoloji için yazdığı manzum önsöz, ‘Mukaddeime-i Harabat’, ayrı bir eser olarak da basılmıştır. Bu önsözde divan edebiyatını övmesi, Namık Kemal ile aralarının bozulmasına sebep olmuş; Namık Kemal karşılık olarak “Tahrib-i Harabat” adlı manzumeyi kaleme almıştır.
🌿 En Güzel Ziya Paşa Sözleri
Yaktı nice canlar o nezaketle tebessüm. Sîrin dahi kasd etmesi câna gülerektir.
Fellah-ı vatan:vatan-ı kurtarıcılar
Pek rengine aldanma felek eski felektir. Zîrâ feleğin meşreb-i nâ-sâzı dönektir.
Kalkın ey fellah-ı vatan dediler, kalktık; herkes oturdu biz ayakta kaldık.
Bed-maye olan anlaşılır meclis-i meyde. İşret, güher-i âdemi temyize mihenktir.
Bed-asla necabet mi verir hiç üniforma. Zer-dûz palan ursan eşek yine eşektir.
Sadık görünür kisvede erbab-ı hıyanet. Mürsîd sanılır vehlede eshab-ı delalet.
İdrak-ı maâlî bu küçük akla gerekmez. Zira bu terâzı o kadar sıkleti çekmez.
En ummadığın kesf eder esrar-ı derunun sen herkesi kör, alemi sersem mi sanırsın.
Dehri arasan binde bir âdem bulamazsın. Adem görünen harları âdem mi sanırsın.
Vefasızın meclisinde bade içilmez.
Erbab-ı kemalı çekemez nakış olanlar rencide olur dide-i huffaş ziyadan.
İşlâm imiş devlete pâ-bend-ı terakki; evvel yog idi işbu rivâyet yeni çıktı.
Sâdıkları tahkîr ile red kaaide oldu. Hırsızlara ikram u inayet yeni çıktı.
Nüsh ile yola gelmeyeni etmeli tekdîr. Tekdîr ile uslanmayanın hakkı kotektir.
Ziya Paşa derin ve anlamlı sözlerini beğendiyseniz, yorumlarınızı bizimle paylaşın. Daha fazla özel sözü anlamlisozler.com’da bulabilir, sevdiklerinizle paylaşabilirsiniz.
YORUMLAR